Katastrofa przy odpalaniu sztucznych ogni! „Niektóre kraje już wprowadziły zakaz” [nasz wywiad]

fot. Pixabay

– Wdychanie spalin petardowych może bezpośrednio wywoływać kaszel, łzawienie oczu, podrażniać drogi oddechowe i przyczyniać się do infekcji. Niektóre kraje już wprowadziły zakaz stosowania fajerwerków. Sztuczne ognie można przecież zastąpić efektownymi pokazami laserów – podkreśla w rozmowie z KRKnews prof. dr hab. inż. Janusz Miczyński z Katedry Ekologii, Klimatologii i Ochrony Powietrza Uniwersytetu Rolniczego.

Zanieczyszczenie środowiska, poparzenia, alergie i jeszcze więcej smogu.  Pokazy sztucznych ogni mogą prowadzić do infekcji, a nawet chorób! – Wdychanie spalin petardowych może bezpośrednio wywoływać kaszel, łzawienie oczu, podrażniać drogi oddechowe i przyczyniać się do infekcji – prof. Miczyński.

KRKnews: Jakie mogą być skutki wybuchu petard? 

Prof. dr hab. inż. Janusz Miczyński: Katastrofalne. Pamiętam jak opowiadała mi jedna osoba, która widziała jak młody człowiek odpalał petardę trzymając ją za patyk stanowiący jej część. Został poparzony, wylądował na pogotowiu, a od utraty wzroku uratowały go okulary. 

Jeśli chodzi o zanieczyszczenie środowiska, to każdy materiał pirotechniczny, a taki stosuje się do petard w czasie spalania czy wybuchu, wydziela ciepło, światło, dźwięk oraz produkty z owego spalania, czyli dym zanieczyszczający powietrze. Jego drobne elementy są zawieszone w powietrzu, mieszają się z nim i przemieszczają. Z kolei cięższe cząstki opadają na ziemię, również ją zanieczyszczając.

Jakie szkodliwe substancje wydzielają się do środowiska przez pokazy sztucznych ogni?

– Zwykle odpalona z powierzchni terenu petarda najpierw musi wznieść się na pewną wysokość. Do tego potrzebny jest odpowiedni ładunek nośny, który spalając się powoduje jej odrzut i odbicie. Nieraz materiał ten i konstrukcja petardy wywołują dodatkowe efekty dźwiękowe. Rzadko do wyniesienia rakiety petardowej, zamiast mieszaniny pirotechnicznej, stosuje się sprężone powietrze.  

Z kolei, aby uzyskać różne kolory światła w czasie wybuchu petardy na wysokości, spalane są różne metale i ich związki m.in. magnezu, glinu, baru, sodu, strontu, miedzi. Są one wymieszane w różnych proporcjach. Po spaleniu związki tych metali rozpraszają się w powietrzu zanieczyszczając je, w zależności od  rodzaju, wielkości i wysokości wybuchu.

Czy masowe pokazy sztucznych ogni w Krakowie mogą przyczynić się do pogorszenia jakości powietrza i zwiększenia smogu?

– Każdemu spalaniu nośnika energii towarzyszy emisja zanieczyszczeń. W Krakowie przez większość dni w roku, a już szczególnie w miesiącach zimowych, występuje bardzo zły stan powietrza. Sprzyja temu nie tylko wysoka emisja, ale również wykształcenie się szeregu czynników nasilających koncentrację szkodliwych pyłów i gazów. Każda dodatkowa „porcja zanieczyszczeń” pogarsza ten stan o szczególne zanieczyszczenia chemiczne. Niektóre kraje już wprowadziły zakaz stosowania fajerwerków. Sztuczne ognie można przecież zastąpić efektownymi pokazami laserów.

Jak długo dla środowiska mogą trwać skutki pokazów sztucznych ogni?

– Wszystko zależy od rodzaju, natężenia i ilości spalanego produktu, czyli intensywności pokazu czy zespołu czynników, które decydują o rozpraszaniu, przemieszczaniu lub koncentracji zanieczyszczeń w powietrzu.  Może to być kilkanaście minut lub kilka godzin, a nawet znacznie dłużej np. podczas ciszy atmosferycznej. Ważnym czynnikiem jest miejsce, czyli ukształtowanie i zabudowa terenu, na którym jest pokaz fajerwerków. Kolejną istotną kwestią jest stan pogody podczas odpalania. 

Najgorsze dla tego rodzaju przedsięwzięć są obszary gęsto zabudowane i słabo przewietrzane, położone w obniżeniach terenowych. Jeśli już musimy, radzę obserwować pokazy stojąc po stronie nawietrznej względem miejsca wyrzutu petard, a najrozsądniej obserwować z odległości. 

Różna też jest jakość petard. Jeśli kupujemy je na własny użytek, to bezwzględnie należy zwrócić uwagę na atest, czyli dopuszczenie do sprzedaży i użytkowania. Jest to ważne z uwagi na własne bezpieczeństwo, a także zanieczyszczenie powietrza.  Znaczenie ma też wysokość eksplozji – unikajmy wyrzutni niskich. Jest przecież teraz dużo tanich podróbek, które są szkodliwe dla naszego zdrowia. Przy pokazach masowych należy przypuszczać, że petardy są dobrej jakości, ale często nie są bezemisyjne.

Czy petardy oraz substancje, które wydzielają mogą przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia?

– Wdychanie spalin petardowych może bezpośrednio wywoływać kaszel, łzawienie oczu, podrażniać drogi oddechowe i przyczyniać się do infekcji. Może to też nakładać się na inne schorzenia i powodować ich nasilenie czy też wywołać alergie. Jeszcze raz apeluję, aby wybierając się na pokaz ogni sztucznych ocenić lokalny ruch powietrza i obserwować go z większej odległości, stojąc po nawietrznej względem miejsca wyrzutu petard.

Z pewnością niebawem zamiast standardowych spalanych fajerwerków będzie w użyciu np. bezinwazyjna dla środowiska holografia, wykorzystująca „czystą” energię,  gdzie wspaniałe efekty uzyskuje się  technikami trójwymiarowych, dynamicznych obrazów przestrzennych.

Rozmawiała Justyna Słowikowska

Zobacz także