Regiony winiarskie w Europie: Bordeaux – odkryj francuski region i tajemnice oznaczeń AOC

Nawet jeśli nie jesteś koneserem win, z pewnością kojarzysz nazwę Bordeaux. Wśród francuskich królów wina niewiele dorównuje mu pozycją i rozpoznawalnością. Zatem czemu Bordeaux zawdzięcza swój tak wyjątkowy autorytet? Czas odkryć sekret, dlaczego to wino francuskie jest tak słynne i uwielbiane.

Bordeaux – królestwo czerwonych win

Choć w regionie powstają również wina różowe, białe, słodkie czy nawet musujące, to i tak wino Bordeaux kojarzone jest głównie z czerwieniami. Powstają one z dwóch podstawowych odmian, caberneta sauvignon i merlota (spotyka się tu również niewielkie ilości caberneta franc, petit verdot, czy malbeka).

Wino Bordeaux odznacza się zwykle porzeczkową (to cecha cabernetów) lub wiśniowo-śliwkową (gdy dominuje merlot) owocowością. Do tej palety dochodzą nuty żwirowe, ziemiste, paprykowe, przyprawowe. Ich mocna kwasowość, za którą odpowiada chłodny, deszczowy klimat oraz wyraziste garbniki sprawiają, że są to wina, które idealnie sprawdzą się do procesu dojrzewania.

Bordeaux – Prawy i Lewy Brzeg

Region Bordeaux tradycyjnie jest dzielony na Prawy i Lewy Brzeg. Granicą są dwie najważniejsze miejscowe rzeki, a więc Dordogne i Garonna, które połączone uchodzą do Atlantyku – już jako Żyronda (Gironde). Tereny na ich Lewym Brzegu są określane jako Médoc – tradycyjnie to królestwo odmiany cabernet sauvignon. Prawy Brzeg, gdzie znajdziemy głównie glebę gliniastą uchodził znów za idealne miejsce dla uprawy merlota.

Jak rozszyfrować mozaikę apelacji?

Bordeaux to, po Langwedocji, drugi największy winiarski region Francji. Znajdziemy tutaj ponad 60 różnych AOC (Appellation d’origine contrôlée). Są to sklasyfikowane geograficznie regiony winiarskie, które grupują wina odznaczające się pewną jednolitością stylu. Tutaj pojawia się słuszne pytanie: jak się w tych oznaczeniach nie pogubić?

Po pierwsze, warto zapamiętać, że apelacje są ułożone w pewnego rodzaju piramidę. Na samym dole mamy apelację regionalną Bordeaux AOC, grupującą zwykle dość proste, codzienne wina. Po drugie,  szukać oznaczenia apelacji Bordeaux Supérieur AOC – bo mimo że obejmuje ona ten sam obszar, to nałożone na nią wymagania niższych zbiorów, zwykle przekładają się na nieco lepszą jakość.

Kolejno, na Lewym Brzegu podstawowa apelacja to Médoc AOC. Szczebel wyżej mamy zaś Haut-Médoc AOC oraz położone trochę w jej ramach słynne apelacje gminne:

• St-Estèphe AOC,
• Pauillac AOC,
• St-Julien AOC,
• Margaux AOC.

Na południe od miasta Bordeaux mamy apelację Graves AOC, a w jej ramach znów kilka znanych, bardziej prestiżowych apelacji takich jak:

• Pessac-Léognan AOC (słynąca z białych, beczkowych win)
• oraz Sauternes AOC (gdzie powstają jedne z najsłynniejszych słodkich win świata).

Prawy Brzeg jest bardziej rozdrobniony, ale najważniejsze tutejsze apelacje to Saint-Émilion AOC i Pomerol AOC.

Klasyfikacja, które upraszcza (nieco) sprawę

Poruszanie się w meandrach tych apelacji upraszcza choć trochę – słynna klasyfikacja bordoskich win z 1855 roku. Powstała ona na polecenie samego cesarza Napoleona III, który zlecił jej przygotowanie w związku z planowaną Wystawą Światową w Paryżu. Jest nietypowa, bo klasyfikuje samych producentów, zamiast poszczególne winnice, wydzielone parcele (jak to ma miejsce w większości podobnych zestawień na świecie). Analizując współczesne ceny rynkowe najlepszych bordoskich win, podzielono 61 czołowych producentów na pięć klas.

Klasyfikację tę zmieniono do tej pory tylko dwa razy. Po raz pierwszy, tuż po jej opublikowaniu, kiedy dodano do niej Château Cantemerle i po raz drugi w 1973 r. Wówczas przesunięto z drugiej do pierwszej grupy Château Mouton (dziś pod nazwą Château Mouton-Rothschild). 

Tak zwaną „wielką piątkę” uzupełniają jeszcze Château Haut-Brion (jedyna posiadłość spoza Médoc, bo zlokalizowana w Graves), Château Margaux, Château Lafite, Château Latour Rothschild. Te wina to prawdziwe legendy winiarskiego świata i obiekt marzeń wielu miłośników czerwonych win. Niestety kosztują zwykle od kilkuset euro za butelkę.

Choć w kolejnych dekadach w innych apelacjach regionu powstawały różne inne klasyfikacje, żadna nie dorównuje znaczeniu tej z 1855 roku. 

Jak pić wina z Bordeaux i nie zbankrutować?

Jest na to kilka sposobów. Wspomniane wyżej sklasyfikowane etykiety château produkują zwykle tzw. „drugie”, a ostatnio nawet „trzecie” wina. Pochodzą one z młodszych krzewów, z mniej znanych działek, ale mają cenę kilkukrotnie niższą. Dzięki temu, my winni śmiertelnicy, dostajemy namiastkę wyobrażenia sobie, jak mogą smakować te pierwszorzędne etykiety.

Dodatkowo naprawdę dużo smacznych win francuskich z Bordaux można znaleźć w ogólnych, regionalnych apelacjach. Tu mała podpowiedź: warto szukać na butelkach np. oznaczenia cru bourgeois. Ma do niej prawa 250 posiadłości, które nie załapały się do klasyfikacji z 1855 roku, a lista jest aktualizowana co 5 lat.

Przyjęło się mówić, że Bordeaux to nie tylko wino, ale też styl życia, filozofia i bogata historia. Bez wątpienia magię Bordeaux tworzą nie tylko drogie i prestiżowe butelki – bo każdy znajdzie tu coś dla siebie.