Wielicka sól w Japonii

W sercu pawilonu Polski podczas Expo 2025 w Osace zaprezentowano niezwykły artefakt – solną korona Bolesława Chrobrego, upamiętniającą Tysiąclecie Królestwa Polskiego (1025–2025). Autorem dzieła jest Jan Antoni Banaś, górnik i rzeźbiarz z Kopalni Soli „Wieliczka”. Korona stała się jednym z najważniejszych symboli polskiej obecności na światowej wystawie w ramach Tygodnia Małopolski, organizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.

Symbol tysiącletniego dziedzictwa
Korona została wykonana w soli jako symbol polskiego złota. Na soli wielickiej Państwo Polskie budowało swoją potęgę – 1/3 dochodów do skarbu państwa pochodziła właśnie ze sprzedaży soli z Wieliczki – podkreślił podczas Expo Łukasz Sadkiewicz, Członek Zarządu Kopalni Soli „Wieliczka” S.A.

Solna rzeźba została wykonana z różnych rodzajów soli: zielonej, miodowej, spizowej, a także z anhydrytu i soli czerwonej. Z niezwykłą precyzją odwzorowano w niej 360 kamieni szlachetnych, zdobiących oryginalną koronę Bolesława Chrobrego. Jak zaznacza autor, proces tworzenia trwał kilka miesięcy i był wyjątkowo wymagający. Korona nie jest wyłącznie artystycznym dziełem – to także symbol, odnoszący się do początków polskiej państwowości i tysiącletniej historii, w której sól odegrała fundamentalną rolę.

Polska i Małopolska na Expo 2025
Expo 2025 odbywa się w japońskiej Osace pod hasłem „Projektowanie przyszłego społeczeństwa dla naszego życia”. Motyw przewodni podkreśla zbliżenie narodów i ludzi poprzez współpracę na skalę globalną i ponad wszelkimi podziałami na rzecz dobrego życia oraz lepszego jutra dla wszystkich. Ma skłaniać ludzi do myślenia o tym, jak chcą żyć i w jaki sposób mogą zmaksymalizować swój potencjał.

Całe wydarzenie trwa łącznie pół roku – od 13 kwietnia do 13 października – i skupia ponad 160 krajów oraz organizacji z całego świata. Spośród nich jedynie 46 państw ma przydzielone obiekty wystawowe. Polski pawilon, o powierzchni blisko 1000 m², powstał na wyspie Yumeshima. Jego projekt harmonijnie łączy elementy przyrody, tradycji i nowoczesności. Architektoniczna forma obiektu ma przywodzić na myśl falę – symbolizującą kreatywność i innowacyjnego ducha Polaków. Budowla została wykonana z drewna cedrowego, czerpiąc inspiracje z polskiego oraz japońskiego rzemiosła.

Podczas Tygodnia Małopolski polska ekspozycja przyciągnęła szczególną uwagę również dzięki warsztatom rzeźbiarskim. Nad prezentacją dziedzictwa wielickich górników czuwały Agnieszka Wolańska, Pełnomocnik Zarządu ds. Historii i Kultury oraz Mariola Kaczor, Kierownik Działu Marketingu. W ramach kopalnianej ekspozycji górnicy-rzeźbiarze – Paweł Kurowski i Bartłomiej Dańda – na oczach całego świata tworzyli rzeźby inspirowane kulturą Japonii – wojownika, kwiat wiśni i zawodników sumo – pokazując, że sól jest materiałem, który łączy różnorodne kultury i tradycje. Odwiedzający wystawę mogli także dotknąć i spróbować wielickiej soli, przenosząc się wyobraźnią do solnych podziemi, wpisanych na I Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Mija 20 lat od pierwszej wizyty w Japonii
Expo 2025 to nie pierwsza wizyta Kopalni Soli „Wieliczka” w Kraju Kwitnącej Wiśni. Historia jej obecności na światowych wystawach sięga XIX wieku, a w najnowszej historii polska sól gościła w Japonii już trzykrotnie. Podczas Expo 2005 w prefekturze Aichi w pawilonie Polski, Wieliczka była w centrum głównych akcentów artystycznych – z solnymi rzeźbami, przygotowanymi przez wielickich górników, obok postaci i muzyki Fryderyka Chopina. Ówczesne hasło przewodnie brzmiało „Mądrość Natury”, do którego dostosowano temat wiodący polskiej prezentacji zatytułowanej „Dostrzeż Piękno”. Oprócz rzeźby patronki solnych górników, do Tokio trafił również żyrandol z kryształów soli, który również stał się już symbolem wielickich podziemi. Do zbiorów tokijskiego muzeum w 2025 r. dołączyła solna rzeźba w postaci artefaktu królewskiego korony Bolesława Chrobrego, stając się elementem łączącym polską tradycją z kulturą japońską.

W 2014 roku do tokijskiego Muzeum Tytoniu i Soli trafiła imponująca, ważąca 800 kilogramów rzeźba św. Kingi, wykonana przez górnika-rzeźbiarza Marka Stachurę. Była to największa solna rzeźba przywieziona z Polski przedstawiająca patronkę górników. Oprócz figury św. Kingi, do muzeum przekazano również żyrandol wykonany z solnych kryształów – jeden z rozpoznawalnych symboli Kopalni Soli „Wieliczka”. W 2025 roku zbiory muzeum wzbogacił kolejny solny artefakt – rzeźba królewskiej korony Bolesława Chrobrego, która stanowi pomost łączący polskie dziedzictwo z japońską kulturą.

Światowa wystawa łączy pokolenia
Kopalnia Soli „Wieliczka” to wyjątkowe dziedzictwo, które co roku przyciąga niemal 2 miliony turystów z różnych zakątków świata, w tym wielu gości z Japonii. Tymczasem światowa wystawa w Osace gromadzi dziennie ponad 200 tysięcy odwiedzających. Obecność na Expo to nie tylko forma promocji regionu, ale także kontynuacja tradycji prezentowania polskiej soli na arenie międzynarodowej. Solna korona autorstwa Jana Antoniego Banasia przypomina, że to właśnie sól – nazywana „białym złotem” – była fundamentem potęgi Polski. Dziś lśni w Japonii jako symbol przyjaźni, kultury i historii, którą Polska dzieli się ze światem.