Oświata pochłania już niemal 38 proc. wszystkich wydatków Krakowa. Miasto utrzymuje setki placówek, kształci ponad 163 tys. uczniów i przedszkolaków, a jednocześnie musi dokładać do systemu ogromne środki z własnego budżetu. Ponad 37 groszy z każdej złotówki wydawanej przez Kraków trafia dziś do systemu edukacji.
Edukacja pozostaje najdroższym zadaniem realizowanym przez Kraków. Z najnowszego „Raportu o stanie Gminy 2025” wynika, że wydatki na oświatę i wychowanie osiągnęły rekordowy poziom 4,008 mld zł, co stanowi 37,75 proc. wszystkich wydatków miasta. To więcej niż przeznaczono na transport, pomoc społeczną, kulturę, sport czy ochronę środowiska.
Raport pokazuje nie tylko skalę wydatków, ale również ogrom systemu edukacyjnego, który każdego dnia obsługuje ponad 163 tys. dzieci, młodzieży i dorosłych. Jednocześnie coraz wyraźniej widać rosnącą presję finansową na budżet miasta.
Kraków wydaje ponad 4 mld zł na edukację
W 2025 roku Kraków przeznaczył na oświatę 4 008 468 300 zł, co czyni edukację największą pozycją w miejskim budżecie.
Zdecydowaną większość tej kwoty stanowią wydatki bieżące. Na codzienne funkcjonowanie szkół, przedszkoli i placówek edukacyjnych przeznaczono około 3,9 mld zł, natomiast wydatki inwestycyjne wyniosły 107,5 mln zł.
Oznacza to, że największym wyzwaniem nie jest dziś budowa nowych szkół, lecz utrzymanie istniejącego systemu – wynagrodzeń nauczycieli, administracji, kosztów energii, utrzymania budynków oraz finansowania bieżącej działalności placówek.
Edukacja zdrożała o ponad pół miliarda złotych w dwa lata
Najbardziej interesujący jest jednak trend wzrostowy.
Jeszcze w 2023 roku Kraków przeznaczał na oświatę około 3,47 mld zł. W 2024 roku wydatki wzrosły do około 3,78 mld zł, a w 2025 roku przekroczyły granicę 4 mld zł.
Oznacza to, że w ciągu zaledwie dwóch lat koszty funkcjonowania miejskiej edukacji wzrosły o ponad 538 mln zł.
Między 2024 a 2025 rokiem wzrost wyniósł około 228 mln zł, natomiast w porównaniu z 2023 rokiem wydatki są wyższe o ponad pół miliarda złotych.
To jeden z najwyższych wzrostów spośród wszystkich dziedzin finansowanych przez miasto.
Za wzrostem wydatków stoją przede wszystkim:
- podwyżki wynagrodzeń nauczycieli i pracowników oświaty,
- wzrost kosztów energii i utrzymania budynków,
- rosnące koszty funkcjonowania placówek,
- zwiększające się dotacje dla szkół i przedszkoli niesamorządowych.
W praktyce oznacza to, że koszt funkcjonowania systemu edukacyjnego rośnie szybciej niż liczba uczniów.
Miasto dopłaca do edukacji ogromne pieniądze
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z raportu jest skala środków własnych przeznaczanych na edukację.
Według danych magistratu potrzeby oświatowe finansowane przez państwo wyniosły około 2,09 mld zł, podczas gdy udział środków własnych miasta w finansowaniu systemu edukacji osiągnął 41 proc.
To oznacza, że ogromna część kosztów funkcjonowania szkół i przedszkoli pokrywana jest bezpośrednio z budżetu Krakowa.
Od lat samorządy zwracają uwagę, że środki przekazywane przez państwo nie nadążają za rzeczywistymi kosztami funkcjonowania edukacji. W efekcie miasta muszą przeznaczać coraz większe kwoty ze swoich budżetów na utrzymanie szkół.
Kraków zarządza ogromnym systemem edukacji
Skala krakowskiej edukacji robi ogromne wrażenie.
W roku szkolnym 2025/2026 miasto prowadziło 436 szkół i placówek funkcjonujących w 316 jednostkach organizacyjnych.
W skład miejskiego systemu wchodziły między innymi:
- 136 przedszkoli,
- 114 szkół podstawowych,
- 80 szkół ponadpodstawowych,
- szkoły specjalne,
- szkoły muzyczne,
- poradnie psychologiczno-pedagogiczne,
- bursy i internaty,
- młodzieżowe domy kultury.
Łącznie w krakowskim systemie edukacji znajdowało się 163 881 dzieci, młodzieży i dorosłych, z czego 108 155 osób uczyło się w jednostkach samorządowych.
Uczniów przybywa mimo kryzysu demograficznego
Raport pokazuje interesujący paradoks.
Pomimo utrzymującego się ujemnego przyrostu naturalnego liczba uczniów szkół podstawowych nadal rośnie.
W samorządowych szkołach podstawowych uczyło się 52 257 uczniów, czyli o 1254 więcej niż rok wcześniej. Łącznie do wszystkich szkół podstawowych uczęszczało 65 363 uczniów.
To pokazuje, że rozwój miasta i dodatnie saldo migracji nadal skutecznie kompensują skutki niżu demograficznego.
Przedszkola nadal pod ogromną presją
W 2025 roku do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych uczęszczało 32 993 dzieci.
Samorządowe placówki zapewniały opiekę dla 15 147 dzieci, natomiast pozostałe korzystały z oferty placówek publicznych niesamorządowych i niepublicznych.
Miasto dysponowało 16 532 miejscami w samorządowych przedszkolach i oddziałach przedszkolnych, co pokazuje, że system opieki przedszkolnej opiera się również na szerokiej współpracy z placówkami prowadzonymi przez inne podmioty.
Licea nadal najbardziej pożądane
W 2025 roku samorządowe szkoły ponadpodstawowe przygotowały niemal 10 tys. miejsc dla uczniów klas pierwszych:
- 4856 miejsc w liceach,
- 3950 miejsc w technikach,
- 1017 miejsc w szkołach branżowych.
Szkoły samorządowe jako pierwszy wybór wskazało 9728 kandydatów, z czego aż 6765 osób wybrało licea ogólnokształcące.
Ostatecznie naukę rozpoczęło 8585 uczniów.
Popularność liceów pokazuje, że młodzież nadal najczęściej wybiera ścieżkę prowadzącą do studiów wyższych.
Kraków nadal w krajowej czołówce matur
W 2025 roku zdawalność matury wyniosła 88 proc.
Choć oznacza to niewielki spadek względem roku poprzedniego, Kraków nadal utrzymuje jedne z najlepszych wyników wśród dużych polskich miast.
Średnie wyniki egzaminów podstawowych wyniosły:
- język polski – 64 proc.,
- matematyka – 71 proc.,
- język angielski – 86 proc.
Miasto podkreśla, że wyniki krakowskich maturzystów od lat pozostają wyższe od średniej wojewódzkiej i krajowej.
Krakowskie szkoły należą do najlepszych w Polsce
Potwierdzeniem jakości edukacji są wyniki rankingu „Perspektyw”.
W pierwszej dwusetce najlepszych liceów w Polsce znalazło się dziesięć krakowskich szkół samorządowych.
V Liceum Ogólnokształcące utrzymało miejsce w ścisłej krajowej czołówce, natomiast Technikum Łączności nr 14 ponownie zostało uznane za najlepsze technikum w Polsce.
Edukacja to nie tylko szkoły
Miasto prowadzi także 11 młodzieżowych domów kultury oraz 5 filii, które oferowały w 2025 roku blisko 1820 różnych form zajęć.
Skorzystało z nich ponad 82 797 uczestników.
Jednocześnie 153 uczniów szkół samorządowych otrzymało Laur Olimpijski, co stanowiło około 80 proc. wszystkich laureatów w Krakowie.
Największe wyzwanie dla miasta
Raport pokazuje, że Kraków pozostaje jednym z najmocniejszych ośrodków edukacyjnych w Polsce. Jednocześnie utrzymanie tak rozbudowanego systemu staje się coraz większym obciążeniem dla budżetu miasta.
Rosnące koszty funkcjonowania szkół, konieczność dopłacania do edukacji z własnych środków oraz stale zwiększająca się liczba uczniów sprawiają, że oświata będzie w kolejnych latach jednym z najważniejszych wyzwań finansowych samorządu.
Jedno jest pewne – żadna inna dziedzina funkcjonowania Krakowa nie pochłania dziś tak dużych pieniędzy jak edukacja.
