Parki, skwery i tereny rekreacyjne pochłaniają dziś wielokrotnie większe środki niż bezpośrednie działania związane z poprawą jakości powietrza. Najnowszy raport pokazuje, jak zmieniły się ekologiczne priorytety Krakowa.
Jeszcze kilka lat temu walka ze smogiem była jednym z głównych tematów miejskiej polityki. Likwidacja pieców węglowych, programy wymiany źródeł ogrzewania i poprawa jakości powietrza dominowały w debacie publicznej. Najnowszy „Raport o stanie Gminy 2025” pokazuje jednak, że Kraków przeszedł do kolejnego etapu polityki środowiskowej.
Dziś największe pieniądze nie trafiają już do programów antysmogowych, ale do zieleni miejskiej, parków, terenów rekreacyjnych oraz działań związanych z poprawą jakości przestrzeni publicznej.
284 miliony złotych na środowisko
W 2025 roku wydatki w dziedzinie ochrony i kształtowania środowiska wyniosły 284,5 mln zł, co stanowiło 2,68 proc. wszystkich wydatków miasta.
Z tej kwoty:
- 88,9 mln zł stanowiły wydatki inwestycyjne,
- 195,5 mln zł wydatki bieżące.
Na pierwszy rzut oka wydaje się, że znacząca część środków została przeznaczona na działania związane z ochroną klimatu i jakością powietrza. Szczegółowa analiza pokazuje jednak zupełnie inny obraz.
103 mln zł na zieleń, 1 mln zł na walkę ze smogiem
Największym beneficjentem miejskich wydatków środowiskowych okazały się tereny zielone.
Na utrzymanie i kształtowanie zieleni Kraków przeznaczył 103 017 865 zł, czyli ponad jedną trzecią wszystkich środków przeznaczonych na środowisko. To największa pojedyncza pozycja w całym dziale.
Dla porównania:
- opieka i ochrona zwierząt kosztowała 31 557 241 zł,
- edukacja i doradztwo ekologiczne 2 689 913 zł,
- ochrona wód 1 581 439 zł,
- ograniczanie zanieczyszczeń powietrza zaledwie 1 041 455 zł,
- transformacja klimatyczna i energetyczna 646 623 zł.
Oznacza to, że na utrzymanie zieleni wydano niemal stukrotnie więcej niż na bezpośrednie działania związane z ograniczaniem zanieczyszczeń powietrza.
To jeden z najbardziej zaskakujących wniosków płynących z całego raportu.
Kraków staje się coraz bardziej zielonym miastem
Za wydatkami idą konkretne inwestycje.
W 2025 roku zakończono:
- budowę parków miejskich przy ul. Łokietka i Składowej,
- realizację Parku Kurczaba,
- pierwszy etap Parku Kolejowego pomiędzy ul. Kopernika a ul. Grzegórzecką.
Rozpoczęto także:
- rewitalizację Parku przy Dworze Czeczów,
- budowę nowych przestrzeni rekreacyjnych w Parku Duchackim,
- rozwój infrastruktury w Parku Stacja Wisła.
Na koniec 2025 roku Kraków posiadał:
- 78 parków miejskich,
- 44 parki kieszonkowe.
Miasto należy dziś do ścisłej krajowej czołówki pod względem powierzchni terenów parkowych. Parki o powierzchni przekraczającej 2 hektary zajmują w Krakowie ponad 836 hektarów, co daje drugie miejsce w Polsce za Warszawą.
Mieszkańcy zauważają efekty
Inwestycje w zieleń są widoczne nie tylko w budżecie, ale również w ocenach mieszkańców.
Według Barometru Krakowskiego:
- 90,1 proc. mieszkańców deklaruje dostęp do terenów zielonych w odległości 15 minut od miejsca zamieszkania,
- 76,9 proc. mieszkańców jest zadowolonych z jakości terenów zielonych w mieście.
To jedne z najwyższych wskaźników społecznych odnotowanych w całym raporcie.
Można więc powiedzieć, że pieniądze wydawane na zieleń są zauważane i doceniane przez mieszkańców.
Poprawa jakości powietrza trwa, ale coraz wolniej
Choć wydatki na bezpośrednią walkę ze smogiem są dziś znacznie niższe niż kilka lat temu, jakość powietrza nadal się poprawia.
W 2025 roku średnioroczne stężenia wyniosły:
- PM2,5 – 15 μg/m³ wobec 17 μg/m³ rok wcześniej,
- PM10 – 24 μg/m³ wobec 25 μg/m³,
- NO₂ – 24 μg/m³ wobec 25 μg/m³.
Poprawa jest jednak znacznie wolniejsza niż w okresie masowej likwidacji pieców węglowych.
Eksperci od lat wskazują, że Kraków osiągnął moment, w którym wyeliminowano najłatwiejsze źródła emisji, a dalsze ograniczanie zanieczyszczeń będzie wymagało znacznie bardziej kosztownych działań związanych m.in. z transportem i emisjami napływowymi spoza miasta.
Zwierzęta kosztują Kraków ponad 31 mln zł
Jednym z najbardziej zaskakujących elementów raportu są wydatki na zwierzęta.
Na opiekę i ochronę zwierząt przeznaczono 31,6 mln zł, czyli ponad trzydzieści razy więcej niż na ograniczanie zanieczyszczeń powietrza.
W 2025 roku:
- do schroniska przyjęto 2927 zwierząt,
- 95,4 proc. zwierząt opuściło schronisko, co oznacza poprawę względem roku poprzedniego.
To pokazuje, że dobrostan zwierząt stał się jednym z istotnych elementów miejskiej polityki środowiskowej.
Fotowoltaika i pompy ciepła nadal rosną
Raport pokazuje również kontynuację rozwoju odnawialnych źródeł energii.
W Krakowie funkcjonowały:
- 104 instalacje fotowoltaiczne,
- 57 pomp ciepła.
Choć nie są to liczby spektakularne w skali całego miasta, pokazują utrzymanie kierunku transformacji energetycznej.
Równocześnie miasto kontynuowało prace nad dokumentem „Błękitno-Zielona Polityka Krakowa do 2050 roku”, który ma wyznaczyć kierunki rozwoju zieleni miejskiej, retencji wody i działań adaptacyjnych związanych ze zmianami klimatu.
Zmiana priorytetów jest wyraźna
Najważniejszy wniosek płynący z całego rozdziału jest jednoznaczny.
Kraków nie rezygnuje z polityki środowiskowej, ale zmienia jej akcenty. Po zakończeniu największych programów antysmogowych ciężar działań przesunął się z walki o czystsze powietrze na poprawę jakości przestrzeni publicznej, rozwój zieleni oraz działania związane z adaptacją miasta do zmian klimatu
