Krakowskie Sukiennice obchodzą dziś swoje święto. W niedzielę, 2 sierpnia, mieszkańcy i turyści mogą nie tylko odwiedzić jeden z najważniejszych zabytków miasta, lecz także poznać jego historię podczas specjalnych spacerów z przewodnikami.
Obchody rozpoczną się o godz. 12.00. Następnie, od godz. 13.00 do 17.00, zaplanowano oprowadzanie po Sukiennicach prowadzone przez przewodników Muzeum Krakowa. Udział w wydarzeniu będzie okazją do spojrzenia na charakterystyczny budynek nie tylko jako na symbol miasta, ale również jako na przestrzeń, która od średniowiecza zachowała swoją podstawową funkcję handlową.
Święto miejsca, które nadal żyje handlem
Sukiennice są jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Krakowa – obok Wawelu, kościoła Mariackiego i Wieży Ratuszowej. Każdego dnia ich hala handlowa przyciąga mieszkańców oraz turystów szukających rękodzieła, biżuterii, wyrobów ze skóry, sztuki ludowej i tradycyjnych krakowskich pamiątek.
To właśnie ciągłość tej funkcji wyróżnia Sukiennice spośród wielu innych historycznych budowli. Mimo kolejnych przebudów, pożarów i zmian architektonicznych miejsce pozostaje związane z handlem niemal od momentu lokacji Krakowa.
Święto Sukiennic organizowane jest od 2005 roku. Za przygotowanie wydarzenia odpowiada Stowarzyszenie Użytkowników i Miłośników Historii Sukiennic – Towarzystwo KRAM.
Sukiennice to nie tylko kramy
Współczesne Sukiennice składają się z kilku przestrzeni pełniących odmienne funkcje. Na parterze znajduje się historyczna hala handlowa z kilkudziesięcioma kramami. Budynek otaczają charakterystyczne ostrołukowe podcienia, w których mieszczą się lokale handlowe i gastronomiczne.
Na piętrze działa Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku, będąca oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie. Jej zbiory prezentowane są w salach poświęconych między innymi twórczości i epoce Marcelego Bacciarellego, Piotra Michałowskiego, Henryka Siemiradzkiego oraz Józefa Chełmońskiego.
Pod płytą Rynku, w sąsiedztwie Sukiennic, znajduje się natomiast oddział Muzeum Krakowa – Rynek Podziemny, ukazujący archeologiczną i handlową przeszłość najważniejszego placu miasta.
Od średniowiecznych kramów do symbolu Krakowa
Historia Sukiennic sięga połowy XIII wieku. Przy lokacji Krakowa w 1257 roku książę Bolesław Wstydliwy zobowiązał się do wzniesienia kramów przeznaczonych do handlu suknem. Początkowo były to dwa rzędy kamiennych stanowisk, pomiędzy którymi przebiegała zamykana na noc uliczka. Pozostałości pierwszej budowli zachowały się w piwnicach dzisiejszego gmachu.
Gotycka hala Kazimierza Wielkiego
Pierwsza zasadnicza zmiana nastąpiła w drugiej połowie XIV wieku. Za panowania Kazimierza Wielkiego wzniesiono dużą, krytą halę murowaną, podpartą szkarpami. Wewnątrz znajdowały się kramy sukienne, a przyjezdni kupcy mogli sprzedawać w Krakowie swoje sukno właśnie w tym miejscu.
Wokół głównego budynku funkcjonowały również inne zespoły handlowe, między innymi jatki szewskie i garbarskie oraz tak zwane kramy bogate, w których oferowano różnego rodzaju towary. Sukiennice były więc częścią znacznie większego średniowiecznego centrum gospodarczego.
Renesansowa odbudowa po pożarze
Gotycki gmach spłonął podczas wielkiego pożaru Krakowa w 1555 roku. Odbudowa zakończona cztery lata później nadała mu renesansowy charakter.
Halę przedzielono sklepieniem kolebkowym, tworząc dodatkową kondygnację. Na piętrze urządzono tzw. smatruz – przestrzeń przeznaczoną do handlu różnorodnymi towarami. Najbardziej rozpoznawalnym elementem przebudowy stała się arkadowa attyka zaprojektowana przez Jana Marię Padovana. Zwieńczono ją dekoracyjnym grzebieniem z groteskowymi maszkaronami, wiązanymi z warsztatem Santiego Gucciego.
Wielka przebudowa w XIX wieku
Trzecia zasadnicza przemiana nastąpiła w latach 1875–1879. Sukiennice były wówczas otoczone licznymi drewnianymi budami i przybudówkami, a stan budynku wymagał kompleksowej restauracji.
Przebudowę przeprowadzono według projektu architekta Tomasza Prylińskiego. Usunięto część przylegających zabudowań, dobudowano charakterystyczne, ostrołukowe arkadowe podcienia i uporządkowano fasady. Właśnie wtedy Sukiennice uzyskały wygląd, który – mimo późniejszych remontów i prac konserwatorskich – znamy do dziś.
Odnowienie budynku miało również znaczenie dla polskiej kultury. W 1879 roku Henryk Siemiradzki przekazał narodowi obraz „Pochodnie Nerona”, a kilka lat później, w 1883 roku, oficjalnie otwarto Muzeum Narodowe w Krakowie. Jego pierwsza siedziba mieściła się właśnie na piętrze Sukiennic.
Dzisiejsze Sukiennice są zatem efektem nakładania się kilku epok: średniowiecznego układu handlowego, gotyckiej hali, renesansowej attyki i sklepień oraz XIX-wiecznych arkad. Nadal pozostają przy tym miejscem handlu – dokładnie tak, jak zakładano ponad siedem i pół wieku temu.
