Dziś w Krakowie nawet 34 stopnie. IMGW ostrzega przed upałem
Dziś w Krakowie temperatura ma szybko rosnąć już od godzin przedpołudniowych. Około południa prognozowane jest ok. 31°C, a najgoręcej ma być po południu — między 15.00 a 17.00 termometry mogą pokazać 33–34°C. Wieczorem nadal będzie bardzo ciepło: około 30°C prognozowane jest jeszcze o godz. 20.00.
Dla Krakowa obowiązuje także czerwone ostrzeżenie IMGW przed upałami. Synoptycy prognozują, że dziś temperatura maksymalna wyniesie 33–35°C, a w niedzielę i poniedziałek może wzrosnąć nawet do 35–39°C. Noce również będą ciepłe — temperatura minimalna może wynosić od 18 do 25°C.
To oznacza, że najbliższe godziny mogą być szczególnie trudne dla seniorów, dzieci, osób przewlekle chorych i wszystkich, którzy muszą przebywać na zewnątrz. W takiej sytuacji najważniejsze jest regularne picie wody, unikanie pełnego słońca, ograniczenie wysiłku fizycznego oraz szukanie cienia lub chłodnych pomieszczeń.
Upał to nie tylko dyskomfort, zmęczenie i problemy ze snem. Wysokie temperatury mogą realnie zagrażać zdrowiu, a w skrajnych przypadkach także życiu. Szczególnie narażone są dzieci, seniorzy, osoby przewlekle chore, kobiety w ciąży, osoby pracujące na zewnątrz oraz wszyscy, którzy przez dłuższy czas przebywają w pełnym słońcu. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przypomina, że upał jest szczególnie niebezpieczny dla osób starszych, dzieci i zwierząt, a wysokie temperatury wpływają również na koncentrację, samopoczucie i pracę organizmu.
Upał może być groźny. Organizm szybko traci wodę
Podczas wysokich temperatur organizm próbuje się chłodzić przez pocenie. To naturalny mechanizm obronny, ale jednocześnie prowadzi do szybszej utraty wody i elektrolitów. Jeżeli płyny nie są regularnie uzupełniane, może dojść do odwodnienia, osłabienia, zawrotów głowy, omdlenia, a nawet udaru cieplnego.
Dlatego podstawowa zasada na upały brzmi: pić regularnie, nie dopiero wtedy, gdy pojawi się silne pragnienie. Serwis pacjent.gov.pl zaleca, by w czasie upału pić więcej niż zwykle, nawet jeśli nie odczuwamy pragnienia. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby po 65. roku życia, z chorobami serca, nerek lub przyjmujące leki — w ich przypadku ilość płynów warto skonsultować z lekarzem.
Co pić w czasie upałów?
Najlepszym wyborem jest woda — najlepiej niegazowana, pita często i małymi łykami. W czasie największych upałów można sięgnąć także po napoje z elektrolitami, lekkie herbaty ziołowe, wodę z cytryną, miętą lub owocami. Dobrze sprawdzają się również sezonowe owoce, które zawierają dużo wody, np. arbuz, melon, truskawki czy ogórki.
W czasie upałów lepiej ograniczyć alkohol, bardzo słodkie napoje i nadmiar kawy. Mogą one sprzyjać odwodnieniu albo dodatkowo obciążać organizm. To szczególnie ważne podczas długiego przebywania na słońcu, podróży, pracy fizycznej lub aktywności sportowej.
Jak chronić się przed słońcem?
Najważniejsze jest ograniczenie przebywania w pełnym słońcu, szczególnie w najgorętszej części dnia. WHO zaleca unikanie wychodzenia na zewnątrz i intensywnego wysiłku w czasie największego gorąca, szukanie cienia oraz ograniczanie aktywności fizycznej wtedy, gdy temperatura jest najwyższa.
Wychodząc z domu, warto założyć jasne, lekkie i przewiewne ubrania. Obowiązkowe powinny być nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV oraz krem z wysokim filtrem. Szczególnie ostrożni powinni być rodzice małych dzieci — wózek pozostawiony na słońcu bardzo szybko się nagrzewa, a przykrywanie go szczelnie pieluchą lub kocem może ograniczyć przepływ powietrza.
Jak schłodzić mieszkanie podczas upału?
W czasie upałów mieszkanie najlepiej chronić przed nagrzewaniem już od rana. W ciągu dnia warto zamykać okna, zasłaniać rolety, żaluzje lub zasłony, szczególnie od strony południowej i zachodniej. RCB zaleca, by w ciągu dnia zamykać okna i żaluzje, aby ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczeń.
Wietrzenie najlepiej zostawić na późny wieczór, noc lub wczesny poranek, gdy temperatura na zewnątrz spada. Pomóc może również wyłączenie niepotrzebnych urządzeń elektrycznych, które dodatkowo ogrzewają pomieszczenia. Wentylator warto ustawić tak, by wymuszał ruch powietrza, ale nie dmuchał bezpośrednio na twarz przez wiele godzin.
Klimatyzacja pomaga, ale trzeba używać jej rozsądnie
Klimatyzacja może znacząco poprawić komfort i bezpieczeństwo podczas upałów, ale zbyt duża różnica temperatur między mieszkaniem a otoczeniem nie jest korzystna dla organizmu. Najlepiej schładzać pomieszczenie stopniowo. Warto też pamiętać o czyszczeniu filtrów i nieustawianiu nawiewu bezpośrednio na osoby przebywające w pomieszczeniu.
Jeżeli w domu nie ma klimatyzacji, można korzystać z prostych metod: chłodny prysznic, zwilżenie karku i nadgarstków wodą, mokry ręcznik na szyi, miska z chłodną wodą do stóp albo pobyt w chłodniejszych miejscach — bibliotece, galerii handlowej, urzędzie, kościele czy innym klimatyzowanym budynku.
Objawy odwodnienia i przegrzania. Tego nie wolno lekceważyć
Pierwsze objawy problemów związanych z upałem to najczęściej silne pragnienie, suchość w ustach, ból głowy, osłabienie, senność, zawroty głowy, nudności, skurcze mięśni i przyspieszone bicie serca. To sygnał, że organizm potrzebuje odpoczynku, wody i schłodzenia.
Groźniejszym stanem jest udar cieplny. RCB wskazuje, że niepokojące objawy mogą obejmować m.in. bóle i zawroty głowy, nudności, gorączkę, szum w uszach, drgawki, wzrost temperatury ciała, większą częstotliwość bicia serca i oddechu.
W takiej sytuacji trzeba natychmiast przenieść osobę w chłodne, zacienione miejsce, podawać wodę małymi łykami, schładzać ciało i wezwać pomoc, jeśli objawy są silne albo nie ustępują. Utrata przytomności, splątanie, drgawki, bardzo wysoka temperatura ciała lub brak kontaktu z osobą przegrzaną to sygnał alarmowy.
Dzieci i seniorzy są najbardziej narażeni
Dzieci szybciej się przegrzewają, a seniorzy często słabiej odczuwają pragnienie. Dlatego w czasie upałów trzeba regularnie sprawdzać, czy piją wodę, czy przebywają w chłodnym miejscu i czy nie mają objawów osłabienia. Dotyczy to szczególnie osób mieszkających samotnie.
W czasie wysokich temperatur warto zadzwonić do starszych członków rodziny lub sąsiadów i zapytać, czy mają wodę, działający wentylator, możliwość zacienienia mieszkania i czy dobrze się czują. To prosta reakcja, która może mieć ogromne znaczenie.
Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w samochodzie
Zamknięty samochód podczas upału może w krótkim czasie zamienić się w śmiertelną pułapkę. Nie wolno zostawiać w aucie dzieci, osób starszych ani zwierząt — nawet na kilka minut i nawet przy uchylonej szybie. Temperatura wewnątrz pojazdu rośnie bardzo szybko.
Zwierzęta również potrzebują ochrony przed upałem. Powinny mieć stały dostęp do świeżej wody i cienia. Spacery z psami najlepiej planować wcześnie rano albo wieczorem, bo rozgrzany asfalt może parzyć łapy.
Czego unikać podczas upałów?
Podczas upałów nie warto planować intensywnego wysiłku fizycznego w środku dnia. Dotyczy to biegania, jazdy na rowerze, pracy w ogrodzie, remontów i długich spacerów. Aktywność najlepiej przenieść na poranek lub późny wieczór.
Lepiej unikać ciężkich, tłustych posiłków. Organizm i tak jest obciążony walką z wysoką temperaturą. Lżejsze jedzenie — owoce, warzywa, chłodniki, sałatki, jogurty, lekkie zupy — będzie bezpieczniejszym wyborem.
Jak spać podczas upałów?
W nocy organizm powinien odpocząć od wysokiej temperatury. Jeśli mieszkanie jest nagrzane, warto przewietrzyć je późnym wieczorem, użyć lekkiej pościeli, spać w przewiewnej odzieży i trzymać przy łóżku wodę. Pomaga też chłodny prysznic przed snem, ale nie lodowaty — zbyt gwałtowne schłodzenie może być niekomfortowe dla organizmu.
Jeżeli w nocy temperatura w mieszkaniu nadal jest wysoka, warto ograniczyć korzystanie ze sprzętów elektrycznych, które emitują ciepło. Dobrze sprawdzają się zasłonięte okna w dzień i intensywne wietrzenie dopiero wtedy, gdy powietrze na zewnątrz jest chłodniejsze.
Najważniejsze zasady na upały
W czasie upałów trzeba pić więcej wody, unikać pełnego słońca, chronić głowę, ograniczyć wysiłek fizyczny i dbać o chłód w mieszkaniu. Szczególnej uwagi wymagają dzieci, seniorzy, osoby chore i zwierzęta.
Upału nie należy lekceważyć. To nie tylko letnia niedogodność, ale realne zagrożenie dla zdrowia. Odpowiednie nawodnienie, cień, lekkie ubranie, rozsądne korzystanie ze słońca i szybka reakcja na objawy przegrzania mogą zapobiec poważnym konsekwencjom.
Co najlepiej pić podczas upałów?
Najlepiej pić wodę, regularnie i małymi łykami. Można też sięgać po napoje z elektrolitami, lekkie herbaty ziołowe i wodę z dodatkiem cytryny lub mięty.
Jak szybko schłodzić mieszkanie w upał?
W dzień należy zamknąć okna i zasłonić rolety lub żaluzje. Wietrzyć najlepiej nocą i rano. Pomagają też wentylator, chłodny prysznic i wyłączenie zbędnych urządzeń elektrycznych.
Kiedy upał jest niebezpieczny?
Upał staje się szczególnie groźny, gdy pojawiają się zawroty głowy, nudności, osłabienie, skurcze mięśni, przyspieszone bicie serca, gorączka, splątanie lub omdlenie.
Czy można trenować podczas upałów?
Można, ale najlepiej bardzo wcześnie rano albo późnym wieczorem. W czasie największego gorąca intensywny wysiłek fizyczny zwiększa ryzyko odwodnienia i przegrzania.
Kto jest najbardziej narażony na skutki upałów?
Najbardziej narażone są dzieci, seniorzy, osoby przewlekle chore, kobiety w ciąży, osoby pracujące na zewnątrz oraz osoby bez dostępu do chłodnych pomieszczeń.
Grzegorz Górski
