Nie bajgiel, nie precel. Tylko obwarzanek krakowski! Z potwierdzoną tradycją dokładnie 627 lat wypieku kulinarny symbol miasta może aspirować do miana najstarszego polskiego „ulicznego jedzenia”.
Dokładnie w 1394 roku, niedługo przed Wielkanocą rachmistrz dworu królowej Jadwigi zapisał w swojej księdze: „Dla królowej pani pro circulis obrzanky 1 grosz”. Dlaczego przed Wielkanocą? W średniowieczu bowiem krakowscy piekarze przygotowywali ten przysmak tylko w okresie Wielkiego Postu. Szybko jednak popularność obwarzanków sprawiła, że stały się one przysmakiem codziennym i całorocznym nie tylko na królewskim dworze.
Nazwa obwarzanka pochodzi od procesu jego produkcji, którego ważnym etapem jest “obwarzanie”, czyli zanurzenie przed włożeniem do pieca na kilka sekund we wrzącej wodzie. Zapewnia to chrupkość wypieczonej skórki oraz miękkość i jędrność ciasta wewnątrz. Sam okrągły przysmak ma średnicę około 15 cm, grubość 2-3 cm i wagę około 100 gramów. Poznać go można po spiralnym splocie ciasta zwijanego z dwóch kawałków. Oczywiście o smaku obwarzanka decyduje również posypka na wierzchu. Dzisiejsi 40-, 50-latkowie pamiętają pewnie z dzieciństwa tylko jedną z nich: sól. Później pojawił się mak i sezam, a następnie kolejne wersje, choćby z zapieczonym żółtym serem.
Od 2010 roku obwarzanek krakowski chroniony jest przez Unię Europejską znakiem “Chronione oznaczenie geograficzne”. Zgodnie z nim, wypiekać go można wyłącznie na terenie Krakowa i powiatu wielickiego. W ten sposób potwierdzono niejako decyzję króla Jana Olbrachta z 1496 roku, który jako pierwszy przyznał piekarzom z Krakowa wyłączny przywilej wypieku obwarzanków. Dziś dziennie powstaje nawet 150 tysięcy sztuk tego krakowskiego przysmaku i wszystkie są zawijane ręcznie. Jak zrobić to szybko, sprawnie i – co ważne – estetycznie? Dziś każdy może się tego nauczyć na specjalnych warsztatach w Żywym Muzeum Obwarzanka https://www.muzeumobwarzanka.com/.
Szymon Gatlik – przewodnik kulinarny i winiarski, miłośnik lokalnej kuchni, członek Slow Food International, międzynarodowej organizacji dbającej o “dobre, czyste i sprawiedliwe” jedzenie. Ekspert programu Polskie Skarby Kulinarne. Jest m.in. autorem tras kulinarnego zwiedzania Krakowa i jedynym certyfikowanym przewodnikiem po krakowskiej winnicy Srebrna Góra.
