Trwają przygotowania do rozbiórki samowoli budowlanej przy ulicy Centralnej 73B w Krakowie. Magistrat poinformował, że zostało odcięte ogrzewanie budynku. Mieszkają w nim lokatorzy, którzy wynajmują mieszkania. Miasto zapewnia, że im pomaga, ale jednocześnie podkreśla, że to właściciel budynku ma obowiązek zapewnienia mieszkań zastępczych lokatorom.
Rozbiórka samowoli budowalnej przy ulicy Centralnej 73B, symbolu patodeweloperki w Krakowie, jest już przesądzona. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie o rozbiórce jest ostateczna i prawomocna, co oznacza, że powinna zostać wykonana bez dalszej zwłoki. Powinien to zrobić właściciel, a ponieważ tego nie zrobił, dostał wysoka grzywnę, po której PINB wydał postanowienie o zastosowaniu tzw. wykonania zastępczego, czyli realizacji obowiązku rozbiórki na koszt właściciela.
Rozbiórka coraz bliżej
Na początku kwietnia trafiło do niego zawiadomienie o planowanej na przełom kwietnia i maja bieżącego roku rozbiórce nielegalnej nadbudowy. Dzisiaj, 5 maja 2026 roku, w ramach przygotowań do rozbiórki, w budynku przy ulicy Centralnej 73B zostało odcięte ogrzewanie. – W kolejnych dniach zostaną podjęte działania związane z odcięciem pozostałych mediów – zapowiadają urzędnicy krakowskiego magistratu. A potem ruszy rozbiórka pięciu kondygnacji wybudowanych nad istniejącym warsztatem bez wymaganego pozwolenia.
Okazuje się, że mieszkania w budynku przy Centralnej 73B zajmują lokatorzy, którzy mają umowy najmu. Nie mogą dłużej zajmować wynajmowanych lokali. Urzędnicy zapewniają, że miasto nie pozostawia mieszkańców bez informacji i wsparcia, ale podkreślają, że możliwości pomocy ze strony gminy są ograniczone przepisami prawa. – Budynek przy ul. Centralnej 73B jest własnością prywatną, dlatego obowiązek zapewnienia lokali zastępczych spoczywa na jego właścicielu, a nie na gminie. Obowiązujące regulacje nie pozwalają miastu na przyznanie mieszkań interwencyjnych w takiej sytuacji – tłumaczą przedstawiciele magistratu.
Co robi miasto?
Do lokatorów trafiły specjalne ulotki, przygotowane przez PINB w kilku językach (polskim, angielskim i ukraińskim), które wyjaśniały sytuację prawną oraz informowały o nadchodzących działaniach. – Odzew był duży – mieszkańcy dzwonili do PINB-u i szukali informacji. Wtedy stało się też jasne, jak wielu z nich nie miało świadomości, że wynajmuje mieszkanie w budynku przeznaczonym do rozbiórki – twierdzą urzędnicy.
W pomoc dla lokatorów samowoli przy ul. Centralnej 73B zaangażował się również Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej i Ośrodek Interwencji Kryzysowej. Pracownicy MOPS i OIK w kwietniu przeprowadzili wizyty w budynku – zarówno rano, jak i po południu – aby dotrzeć do jak największej liczby osób. W spotkaniach uczestniczyli pracownicy posługujący się językiem ukraińskim i angielskim, w celu ułatwienia kontaktu z cudzoziemcami. Każda wizyta była dokumentowana, a ustalenia przekazano do PINB. – Celem tych działań było rzetelne rozpoznanie sytuacji mieszkańców i wskazanie dostępnych form wsparcia – mówią przedstawiciele Urzędu Miasta.
Przedstawiciele MOPS i OIK również dziś zapukali do drzwi osób wynajmujących mieszkania przy Centralnej 73B. Z niektórymi udało się porozmawiać, część wyraziła zainteresowanie pomocą ze strony miasta oraz planuje wyprowadzkę z samowoli.
Samowola z długą historią
Sprawa dotycząca samowoli budowlanej przy ul. Centralnej 73B, gdzie nad istniejącym parterowym budynkiem wzniesiono aż pięć kondygnacji nadziemnych bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, ciągnie się od 2009 roku. Wtedy to PINB wydał nakaz rozbiórki nielegalnej nadbudowy. Inwestor nie zastosował się do nałożonego obowiązku, więc nadzór budowlany wszczął postępowanie egzekucyjne. Zastosowano m.in. grzywnę w celu przymuszenia i to w maksymalnej dopuszczalnej wysokości. Mimo to zobowiązany nie podjął działań zmierzających do rozbiórki. W konsekwencji grzywna została skierowana do egzekucji administracyjnej i w całości wyegzekwowana przez organ administracji skarbowej.
Dalszy brak reakcji ze strony inwestora sprawił, że nadzór budowlany musiał sięgnąć po kolejne narzędzie. Wydano postanowienie o zastosowaniu tzw. wykonania zastępczego, czyli realizacji obowiązku rozbiórki zamiast zobowiązanego, ale na jego koszt. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie 24 marca tego roku utrzymał to postanowienie w mocy. Obecnie PINB podejmuje działania, które mają doprowadzić do rozpoczęcia prac rozbiórkowych.
– Na każdym etapie postępowania egzekucyjnego inwestor miał możliwość korzystania ze swoich praw, w tym składania zażaleń, zarzutów czy wniosków. Z tych uprawnień korzystał, jednak rozpatrujący sprawę organ wyższej instancji konsekwentnie podtrzymywał stanowisko PINB. W sumie pięć postanowień wydanych pod koniec marca tego roku utrzymało w mocy decyzje dotyczące m.in. nałożenia kary pieniężnej za brak współpracy z organem egzekucyjnym, odmowy zawieszenia oraz wstrzymania postępowania, a także samego zastosowania wykonania zastępczego – podkreślają urzędnicy krakowskiego magistratu.
A po sąsiedzku – kolejne samowole
W przypadku ulicy Centralnej, PINB prowadził lub nadal prowadzi postępowania administracyjne dotyczące budynków o numerach 57, 57A oraz 73A i 73B. Sprawa tych samowoli budowlanych ciągnie się już od wielu lat ze względu na to, że inwestor wykorzystuje wszystkie możliwości prawne, aby nie dopuścić do niekorzystnych dla siebie rozstrzygnięć.
Aktualnie, odnośnie budynku przy ul. Centralnej 57A, PINB prowadzi postępowanie egzekucyjne w zakresie rozbiórki tego obiektu. Na inwestora, który nie wykonał tego obowiązku mimo ostatecznej i prawomocnej decyzji, została nałożona grzywna. Z uwagi na złożenie przez niego zażalenia, jest ono obecnie rozpatrywane przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie.
II instancja, czyli Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie rozpatruje również odwołanie od decyzji PINB o nakazie rozbiórki budynku położonego przy ul. Centralnej 73A.
Bardzo skomplikowany jest także status budynku położonego przy ul. Centralnej 57, gdzie PINB wydał w 2019 roku decyzję nakazującą rozbiórkę nadbudowanej i rozbudowanej części tego budynku. W lipcu 2025 roku Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił decyzję PINB, a sprawę zwrócił do ponownego rozpatrzenia. PINB ponownie prowadzi więc postępowanie. W lutym tego roku przeprowadzone zostały oględziny obiektu. Obecnie analizowany jest materiał dowodowy.
