Jest sobota wieczór, gdy tracę portfel. Piszę „tracę”, bo do dziś nie wiem, czy go zgubiłam, czy padłam ofiarą kradzieży. Potencjalny złodziej raczej nie ucieszył się z zawartości, zwłaszcza że kartę płatniczą miałam w innym miejscu. Natomiast podsunął mi temat. Jak często zdarzają się kradzieże kieszonkowe? Jak się przed nimi uchronić? Co zrobić, kiedy już stracimy dokumenty i telefon? O to zapytałam oficera prasowego Komendy Miejskiej Policji w Krakowie, kom. Piotra Szpiecha.
Małgorzata Armada, KrkNews: Czy często zdarzają się w Krakowie kradzieże kieszonkowe?
Piotr Szpiech, Komenda Miejska Policji w Krakowie: Statystyka, którą posiadamy, odnosi się do ogólnej liczby kradzieży. Nie posiadamy statystyk z podziałem typowo na kradzieże kieszonkowe. Z obserwacji policjantów wynika jednak, iż – chociaż kradzieże kieszonkowe na terenie Krakowa nadal się zdarzają – ich liczba jest znacznie mniejsza niż jeszcze kilka czy też kilkanaście lat temu.
W których miejscach w Krakowie powinniśmy zachować największą czujność?
Miejsca, w których dochodzi najczęściej do tego typu zdarzeń, to m.in. Rynek Główny, ulice do niego dochodzące oraz Stare Miasto. Są to miejsca, gdzie przebywa wielu turystów, na których swoją uwagę często skupiają złodzieje kieszonkowi. Ponadto bardzo lubią oni również miejsca zatłoczone, takie jak autobusy, tramwaje (zwłaszcza w godzinach szczytu), dworce kolejowe czy autobusowe oraz zatłoczone kluby i puby, gdzie alkohol obniża czujność, a przedmioty pozostawione w kurtce mogą stać się łatwym łupem.
Wiele osób po kradzieży portfela czy telefonu nie zgłasza sprawy policji. Sama też zrezygnowałam z zawiadomienia. Dlaczego to błąd?
Zjawisko niezgłaszania kradzieży kieszonkowych może wynikać z kilku przyczyn. Jedną z nich może być przekonanie o niskiej szkodliwości społecznej czynu, małej wartości rzeczy czy też lęk i obawa przed biurokracją. Nowoczesne miasta, takie jak Kraków, posiadają rozbudowany system monitoringu wizyjnego (kamery miejskie, monitoring MPK, kamery prywatnych sklepów i banków). Szybkie zgłoszenie pozwala zabezpieczyć nagrania, zanim zostaną one nadpisane. Policjanci zajmujący się tego typu przestępczością już po krótkim nagraniu potrafią rozpoznać tożsamość osób, które trudnią się tym zajęciem. Kieszonkowcy rzadko kradną raz. Często zatrzymanie sprawcy przy kolejnej kradzieży pozwala powiązać go z poprzednimi, pod warunkiem że zostały one formalnie zgłoszone.
Co zrobić, aby nie paść ofiarą kieszonkowców?
Przede wszystkim portfel, telefon i klucze powinny znajdować się wyłącznie w kieszeniach wewnętrznych lub przednich spodni. W miejscach o podwyższonym ryzyku plecak zdejmujmy z pleców i trzymajmy go w dłoni lub zakładajmy odwrotnie, na klatkę piersiową. Torebki damskie powinny być noszone tak, aby zamek błyskawiczny znajdował się z przodu, pod stałą kontrolą ramienia i dłoni. Nigdy nie należy przewieszać kurtki z portfelem na oparciu krzesła w restauracji, zwłaszcza tyłem do ciągu komunikacyjnego.
Co należy zrobić w sytuacji kradzieży dokumentów?
Jeżeli dojdzie do kradzieży dokumentów, należy pamiętać, aby jak najszybciej je zastrzec. Tradycyjne dowody osobiste (wydane przed 4 marca 2019 r.) nie posiadają warstwy elektronicznej (czipa). W ich przypadku nie istnieje funkcja „pauzy”. Utrata takiego dokumentu obliguje nas do jego natychmiastowego i nieodwracalnego unieważnienia (zastrzeżenia). Można to zrobić w organie gminy, przez platformę ePUAP lub w placówce bankowej. Raz zastrzeżony stary dowód staje się już bezużyteczny.
Nowoczesne e-dowody (wydane od 4 marca 2019 r.) posiadają warstwę kryptograficzną i są zintegrowane z systemami cyfrowymi państwa. Dają unikalną możliwość czasowego zawieszenia dokumentu na okres do 14 dni. Jest to idealne rozwiązanie w sytuacji, gdy granica między zgubieniem a kradzieżą jest rozmyta (np. podejrzewamy, że dowód leży gdzieś w mieszkaniu lub samochodzie). Zawieszenia dokonuje się błyskawicznie poprzez aplikację mObywatel lub portal gov.pl. W tym czasie dokument jest całkowicie nieaktywny w systemach państwowych i bankowych. Jeśli w ciągu dwóch tygodni go odnajdziemy, jednym kliknięciem możemy cofnąć zawieszenie. Jeśli nie, to po 14 dniach dowód automatycznie i trwale przechodzi w status unieważnionego.
Niezależnie od typu dowodu kluczowym krokiem jest zgłoszenie utraty w systemie Dokumenty Zastrzeżone (prowadzonym przez Związek Banków Polskich). Bazy danych banków natychmiast uniemożliwią wówczas wykorzystanie dokumentu do otwarcia linii kredytowej, zakupu drogiego sprzętu elektronicznego na raty czy założenia fikcyjnej firmy przez internet.
Jakie kroki powinniśmy podjąć w przypadku kradzieży telefonu?
W przypadku kradzieży telefonu należy skontaktować się z infolinią swojego operatora telekomunikacyjnego lub zalogować się do konta klienta, aby zablokować kartę SIM. Zapobiegnie to m.in. wykonywaniu kosztownych połączeń międzynarodowych, jak również uniemożliwi przestępcy przechwytywanie SMS-ów autoryzacyjnych do banku czy korzystanie z mediów społecznościowych.
Małgorzata Armada
