Chyba każdy zgodzi się, że Wielkanoc to bardzo smaczne święta. Od uroczystego świątecznego śniadania, przez wielkanocny żurek, aż po słodkie pyszności, przez całe święta możemy cieszyć się objadać się do woli. Poznajmy bliżej historię i symbolikę najważniejszych elementów jadłospisu na Wielkanoc.
WIELKANOCNE JAJO
Kulinarny symbol Wielkanocy? Pierwsze na myśl przychodzi jajko. Znak odradzającego się życia oraz wszystkiego co nowe, dla świątecznego śniadania jest tym, czym opłatek dla Wigilii: tradycyjnym elementem życzeń spokojnych i zdrowych Świąt.
Mniej znany jest fakt, że jajko było ważnym symbolem wielu kultur pogańskich, od starożytnych Egipcjan, czy Persów, aż po plemiona Słowian. Z tego też powodu w początkach chrześcijaństwa w Polsce spożywanie jaj na Wielkanoc było wręcz zakazane, jako niebezpieczne wspomnienie dawnych bogów. Od XII wieku, kiedy zniesiono ten surowy zakaz, jaja wielkanocne musiały być bezwzględnie poświęcone.
Wśród wielkanocnych „jajecznych” obyczajów bez wątpienia najbardziej znane jest zdobienie jaj. Były i są też inne, jak choćby znane już w XV wieku pojedynki na jaja. Wygrywał właściciel jajka, którego skorupka przetrwała stukanie z wszystkimi innymi. W niektórych regionach Polski trzeba było ze święconymi pisankami po trzykroć obejść domostwo albo zjeść połówkę jajka z bardzo ostrym chrzanem, aby „wypalić” grzech z duszy i ciała.
CHRZAN
Stara chrześcijańska tradycja mówi, że korzeń chrzanu to brakujący gwóźdź z krzyża Chrystusa. Znacznie bardziej świecki staropolski zwyczaj każe z kolei zjeść w Wielkanoc kawałek poświęconego kłącza (!) i chuchnąć trzy razy w komin domostwa. Po takich zabiegach można już do woli objadać się wielkanocnymi przysmakami, nawet tymi tłustymi i ciężkostrawnymi. Sekret chrzanu leży bowiem w tym, że pobudza wydzielanie soków trawiennych, chroniąc przed niestrawnością.
Nic dziwnego, że chrzan jest obowiązkowym dodatkiem do jaj na twardo, ćwikły, czy świątecznego żurku. Towarzyszy też, w formie sosu lub struganych wiórków, wielu potrawom mięsnym, przede wszystkim wołowinie i wieprzowinie.
Szymon Gatlik
Przewodnik kulinarny i winiarski, miłośnik lokalnej kuchni, członek Slow Food International, międzynarodowej organizacji dbającej o “dobre, czyste i sprawiedliwe” jedzenie. Ekspert programu Polskie Skarby Kulinarne. Jest m.in. autorem tras kulinarnego zwiedzania Krakowa i jedynym certyfikowanym przewodnikiem po krakowskiej winnicy Srebrna Góra.
