W plenerowej przestrzeni Muzeum KL Plaszow w Krakowie odbył się wernisaż wystawy „Pamięć/Zachor. Lektura pustych miejsc”, przygotowanej przez uczniów Liceów Sztuk Plastycznych CosinusYoung Art z Krakowa i Katowic. Wydarzenie zrealizowano w ramach festiwalu Pamięć/Zachor – inicjatywy poświęconej upamiętnieniu ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu KL Plaszow. Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do końca września.
Uroczystego otwarcia wystawy dokonały dyrektorka Muzeum KL Plaszow Monika Bednarek oraz autorka i koordynatorka projektu Justyna Zarzecka. Podczas inauguracji Monika Bednarek przybliżyła historię obozu KL Plaszow, podkreślając znaczenie pamięci oraz edukacji historycznej. Zwróciła również uwagę, że festiwal Pamięć/Zachor to wydarzenie, w ramach którego odczytywane są relacje byłych więźniów, nadając całości głęboki, osobisty wymiar.
– Wystawa „Pamięć/Zachor. Lektura pustych miejsc” jest pierwszą wystawą plenerową w miejscu, w którym rośnie budynek Muzeum KL Plaszow – główna siedziba muzeum, w którym za pół roku będzie wystawa stała. Zaczynamy jednak od wystawy przygotowanej przez szkoły CosinusYoung 15+ pod nadzorem Justyny Zarzeckiej. Ta ekspozycja stworzona przez młodzież nawiązuje do historii społeczności żydowskiej Krakowa i okolic oraz Katowic’ – tymi słowami Monika Bednarek podkreśliła wyjątkowe znaczenie ekspozycji.
Wystawa ma charakter plenerowy i została zlokalizowana na skrzyżowaniu ulic Abrahama i Swoszowickiej – w miejscu szczególnym, będącym jednocześnie przestrzenią pamięci i przyszłą siedzibą muzeum.
Projekt „Ślady niepamięci”, którego częścią jest wystawa, stanowi próbę artystycznej refleksji nad nieobecnością i zanikającymi śladami życia społeczności żydowskich w południowej Polsce. Młodzi artyści podjęli się zadania uchwycenia miejsc, które utraciły swoje pierwotne znaczenie – dawnych synagog, cmentarzy czy przestrzeni życia religijnego i społecznego.
– Chcemy w sposób edukacyjny i artystyczny wyrazić pustkę, zapomnienie, dewastację albo zmianę przeznaczenia miejsc, które związane były z kulturą żydowską – nie tylko religijną, ale także społeczną. Te miejsca korespondują z tym, co wydarzyło się na terenie byłego obozu, na którym się znajdujemy – mówiła Justyna Zarzecka, autorka i koordynatorka projektu.
W pracach uczniów miasto jawi się jako przestrzeń wielowarstwowa – palimpsest, w którym historia przenika współczesność. Fotografowane lokalizacje obejmują m.in. Krzeszowice, Chrzanów, Wieliczkę, Bochnię, Kalwarię Zebrzydowską, Myślenice i Andrychów. Dokumentują one zarówno materialne ślady przeszłości, jak i ich stopniowe zanikanie.
Projekt ma nie tylko wymiar artystyczny, ale również edukacyjny i społeczny. Uczestnicząca w nim młodzież podkreślała podczas wernisażu, że udział w przedsięwzięciu pozwolił im lepiej zrozumieć historię, rozwinąć wrażliwość oraz zmierzyć się z trudnym dziedzictwem przeszłości. Towarzyszyły im refleksje nad rolą pamięci oraz odpowiedzialnością za jej zachowanie.
W projekcie udział wzięło siedemnaścioro uczniów:
Cosinus Young Kraków:
Lena Buczek, Klaudia Grudzień, Milena Jaros, Kamila Kochan, Oliwia Łabaj, Sandra Łukasiak, Luna Pelc, Amelia Pietras, Anna Zaleśny
Cosinus Young Katowice:
Natalia Duda, Sebastian Górecki, Zuzanna Jasińska, Jan Kamiński, Liliana Kądziołka, Kamila Komar, Hanna Kozioł, Oliwia Lewandowska
Wystawa „Pamięć/Zachor. Lektura pustych miejsc” stanowi ważny głos młodego pokolenia w dyskusji o pamięci, tożsamości i odpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe. Poprzez swoje prace uczniowie nie tylko dokumentują rzeczywistość, ale także stawiają pytania o to, jak współcześnie odczytywać ślady przeszłości i jakie znaczenie mają one dla przyszłych pokoleń.
