Referendum w Krakowie rozgrzewa nie tylko krakowską scenę polityczną. Emocje wokół niego są tak ogromne, że zagłuszają podstawowe informacje o tej formie demokracji. A każdy Krakowian powinien znać przede wszystkim fakty. liczby i terminy związane z referendum w Krakowie.
Chodzi o odwołanie i prezydenta, i rady
24 maja 2026 roku w Krakowie odbędzie się referendum w sprawie odwołania prezydenta Aleksandra Miszalskiego i Rady Miasta Krakowa. W internetowej dyskusji dominuje temat odwołania prezenta, sprawa radnych poruszana jest bardzo rzadko. Radni krytykujący prezydenta Aleksandra Miszalskiego, którzy nawołują do udziału w referendum w Krakowie, zachęcają do odwołania prezydenta, a pomijają agitacje na rzecz odwołania radnych, czyli siebie samych.
Ci, którzy pójdą głosować 24 maja, otrzymają więc dwie karty do głosowania. Na jednej będą się opowiadać za lub przeciw odwołaniem prezydenta, na drugiej – za lub przeciw odwołaniu całej Rady Miasta
Najważniejsza jest frekwencja
O tym, czy referendum w Krakowie będzie ważne zadecyduje frekwencja.
Referendum gminne w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego pochodzącego z wyborów bezpośrednich jest ważne w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu.
Aby odwołać prezydenta Aleksandra Miszalskiego, 24 maja do urn musi przyjść 158.555 osób. To 3/5 z 264.257 osób, które uczestniczyły w drugiej turze wyborów samorządowych, w której wybrano prezydenta Krakowa.
Do odwołania Rady Miasta potrzeba 179.792 głosujących. To z kolei 3/5 z 299.652 głosujących na krakowskich radnych w pierwszej turze wyborów samorządowych w 2024 roku.
Dopiero po stwierdzeniu, czy udział w referendum w Krakowie wzięła odpowiedni liczba osób, pod uwagę będzie brane to, jak rozłożyły się głosy. To dlatego zwolennicy prezydenta Aleksandra Miszalskiego bojkotują referendum w Krakowie, jego przeciwnicy mobilizują do jak najszerszego w nich udziału.
Ważne terminy
Wraz ogłoszeniem terminu referendum w Krakowie, ogłoszono także kalendarz referendalny, czyli terminy na wykonanie wszystkich niezbędnych czynności do przeprowadzenia referendum. Oto najważniejsze daty:
do 20 kwietnia 2026 r. – utworzenie obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów oraz ustalenie ich granic, siedzib i numerów;
do 24 kwietnia 2026 r. – podanie do publicznej wiadomości przez rozplakatowanie obwieszczenia Prezydenta Miasta Krakowa o numerach i granicach obwodów głosowania oraz o siedzibach obwodowych komisji do spraw referendum, w tym o lokalach przystosowanych do potrzeb
wyborców niepełnosprawnych oraz o możliwości głosowania korespondencyjnego przez osoby niepełnosprawne i możliwości głosowania przez pełnomocnika;
do 29 kwietnia 2026 r. – powołanie przez Komisarza Wyborczego w Krakowie I Miejskiej Komisji do spraw Referendum w Krakowie;
do 3 maja 2026 r. – powołanie przez Komisarza Wyborczego w Krakowie I obwodowych komisji do spraw referendum.
do 11 maja 2026 r. – zgłaszanie Komisarzowi Wyborczemu w Krakowie I przez wyborców niepełnosprawnych zamiaru głosowania korespondencyjnego, w tym przy pomocy nakładki na kartę do głosowania sporządzonej w alfabecie Braille´a oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat;
do 15 maja 2026 r. – składanie Prezydentowi Miasta Krakowa wniosków o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania przez osoby niepełnosprawne oraz przez osoby, które najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat;
22 maja 2026 r. godz. 24.00 – zakończenie kampanii referendalnej;
24 maja 2026 r. godz. 7.00 – 21.00 – głosowanie.
Co po referendum w Krakowie
Jeżeli referendum w Krakowie będzie nieważne (z powodu niskiej frekwencji, prezydent i radni utrzymają swoje stanowiska.
Jeżeli Aleksandrem Miszalski zostanie odwołany, na jego miejsce wskaże komisarza, który będzie pełnił obowiązki gospodarza miasta do czasu wybrania nowego prezydenta w przedterminowych wyborach. Dopiero po referendum w Krakowie będzie więc wiadomo, kto może zastąpić obecnego prezydenta.
W przypadku odwołania także Rady Miasta, radni stracą swoje mandaty, a nowi pojawią się i zaczną pracować dopiero po wyborcach, które będą przeprowadzone równocześnie z wyborami nowego prezydenta. Wariant, w którym po referendum w Krakowie prezydent zostaje, a radni tracą mandaty, jest tylko teoretycznie możliwy.
Grzegorz Skowron
