To jedna z najmocniejszych deklaracji dotyczących krakowskiego metra, jaka padła dotąd z ust szefa polskiego rządu. Donald Tusk, występując w Krakowie wspólnie z kandydatką na prezydenta miasta Moniką Piątkowską, powiedział, że Kraków jest pierwszy na liście miast, w których ma powstać metro. W tle są prowadzone przez Ministerstwo Infrastruktury prace nad ogólnopolskim programem wsparcia takich inwestycji.
Wizyta premiera Donalda Tuska w Krakowie miała przede wszystkim wymiar polityczny. Szef rządu pojawił się u boku Moniki Piątkowskiej, kandydatki na prezydenta Krakowa, udzielając jej wyraźnego poparcia przed wyborami.
Jednak podczas wspólnego wystąpienia padła deklaracja, która może mieć dla Krakowa znaczenie zdecydowanie wykraczające poza trwającą kampanię.
Donald Tusk powiedział, że Kraków jest pierwszy na liście miast do budowy metra.
To mocna deklaracja, ponieważ nie pochodzi od samorządowca czy parlamentarzysty zabiegającego o inwestycję, lecz bezpośrednio od premiera rządu, który będzie miał kluczowy wpływ na stworzenie systemu finansowania wielomiliardowego przedsięwzięcia.
Kraków numerem jeden
Słowa Tuska dobrze wpisują się w to, co od kilku miesięcy dzieje się na poziomie Ministerstwa Infrastruktury.
Resort pracuje nad koncepcją ogólnopolskiego programu rozwoju metra w największych polskich miastach, określanego roboczo jako „Metro Polska”. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak potwierdzał wcześniej, że analizowane są możliwości budowy takich systemów w największych aglomeracjach.
Kraków ma jednak nad konkurencją istotną przewagę – jest już znacznie bardziej zaawansowany w przygotowaniu inwestycji.
Miasto ma Studium kierunków rozwoju metra, prowadzi przygotowania projektowe i badania konieczne przed rozpoczęciem właściwego procesu inwestycyjnego. Już wcześniej przedstawiciele rządu wskazywali Kraków jako miasto znajdujące się na pierwszym miejscu pod względem przygotowania inwestycji oraz możliwości uzyskania wsparcia.
Teraz tę deklarację publicznie wzmacnia sam premier.
Metro Polska”. Rząd chce wejść do największych miast
Minister infrastruktury Dariusz Klimczak już w maju potwierdził, że resort analizuje możliwość rozwoju metra w około dziesięciu największych polskich miastach. Projekt otrzymał roboczą nazwę „Metro Polska” – analogicznie do rozwijanego przez rząd programu Port Polska.
Założenie jest proste: państwo i samorządy miałyby wspólnie realizować największe inwestycje transportowe tam, gdzie tradycyjny system tramwajowy i drogowy przestaje wystarczać.
Resort infrastruktury poszedł krok dalej. Wiceminister Piotr Malepszak informował, że przygotowywana analiza ma określić możliwości realizacji systemów transportu szynowego w największych miastach i stworzyć podstawy do ich finansowania w kolejnej perspektywie unijnej.
To ważne, bo właśnie pieniądze są największym problemem krakowskiego metra.
10 miliardów euro na metro w polskich miastach
Ministerstwo Infrastruktury wystąpiło o zabezpieczenie w perspektywie finansowej UE na lata 2028–2034 około 10 mld euro na rozwój systemów metra w polskich miastach.
Nie oznacza to oczywiście, że 10 mld euro trafi wyłącznie do Krakowa. Ma to być pula przeznaczona na program ogólnopolski.
Dla Krakowa kluczowa jest jednak kolejność.
Już podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Budowy Metra przedstawiciele rządu deklarowali, że Kraków znajduje się na pierwszym miejscu pod względem przygotowania inwestycji i skali potencjalnego wsparcia.
Innymi słowy: jeżeli państwo rzeczywiście stworzy ogólnopolski mechanizm finansowania metra, Kraków ma być jego pierwszym poważnym beneficjentem.
Dlaczego właśnie Kraków?
Pozycja Krakowa nie bierze się wyłącznie z politycznych deklaracji.
Miasto ma już przygotowane Studium kierunków rozwoju metra, prowadzi dalsze prace projektowe oraz rozpoczęło przygotowania do badań geologicznych. W maju wszczęto postępowanie dotyczące wykonania badań gruntowo-wodnych wzdłuż planowanych linii.
Według miejskich analiz w zasięgu dziesięciominutowego dojścia do stacji metra znalazłoby się niemal 40 proc. mieszkańców Krakowa, a po uwzględnieniu tramwajów i kolei aglomeracyjnej około 63 proc. krakowian uzyskałoby bezpośredni dostęp do szybkiego transportu szynowego.
Plan zakłada docelowo dwie linie o łącznej długości około 29 kilometrów.
To sprawia, że Kraków jest dziś znacznie dalej w przygotowaniach niż większość innych polskich miast rozważanych w ramach programu.
Metro nie tylko do przewożenia pasażerów
Jest jeszcze jeden element, który może mieć ogromne znaczenie dla finansowania inwestycji.
Rząd chce, aby nowe tunele miały charakter dual-use. Oznacza to, że na co dzień służyłyby komunikacji, natomiast w sytuacji kryzysowej część infrastruktury mogłaby zostać wykorzystana do ochrony ludności.
Minister infrastruktury wskazywał wprost na nowe obowiązki państwa wynikające z przepisów o ochronie ludności i obronie cywilnej. To otwiera możliwość sięgania nie tylko po pieniądze transportowe czy fundusze europejskie, ale potencjalnie również po środki związane z bezpieczeństwem i odpornością państwa.
W przypadku kosztującej miliardy inwestycji może to być element przesądzający o tym, czy metro pozostanie na papierze, czy rzeczywiście zejdzie pod ziemię.
Metro staje się tematem kampanii
Nie można oczywiście pominąć politycznego kontekstu wystąpienia.
Donald Tusk pojawił się w Krakowie razem z Moniką Piątkowską, która walczy o urząd prezydenta miasta. Metro znajduje się wśród najważniejszych tematów dotyczących przyszłości Krakowa, dlatego deklaracja premiera w sposób oczywisty wzmacnia również przekaz kandydatki.
Ale wybory się skończą, a słowa wypowiedziane przez szefa rządu pozostaną.
I właśnie dlatego warto je zapamiętać.
Premier publicznie wskazał Kraków jako pierwsze miasto na liście do budowy metra. Teraz najważniejsze będzie to, czy za tą deklaracją pójdą konkretne decyzje finansowe, program rządowy i miliardy złotych potrzebne do zejścia z krakowskim transportem pod ziemię.
