Przez lata festiwal Materia Prima stał się jednym z klejnotów kulturowej korony Krakowa. Kolejne edycje wydarzenia stanęły pod znakiem zapytania, kiedy miasto przeniosło jego organizację z Teatru Groteska do Krakowskiego Biura Festiwalowego. Pomiędzy instytucjami nie ma obecnie nawet porozumienia, w kwestii tego, kto jest w rzeczywistości odpowiedzialny za festiwal. Sprawdziliśmy, czy po trzech latach przerwy, mieszkańcy Krakowa mogą wciąż liczyć na kontynuację ukochanej imprezy kulturowej.
Materia Prima to międzynarodowy festiwal poświęcony teatrowi formy. Zamiast słowa stawia się w centrum obraz, ruch, ciało, światło i muzykę. To teatr lalek, plastyczny, fizyczny, nowy cyrk i eksperyment sceniczny w jednym. Festiwal został zainicjowany w 2011, a pomysłodawcą był ówczesny dyrektor Teatru Groteska, Adolf Weltschek. „Materia Prima” – czyli z łaciny „pierwsza materia” – symbolizuje powrót do źródła teatru: do obrazu, emocji i czystej formy scenicznej.
W ramach imprezy do stolicy Małopolski regularnie przejeżdżali najlepsi z najlepszych ze wszystkich stron świata. Z każdą edycją zwiększał się nie tylko poziom na teatralnej scenie, ale również formy promocji wydarzenia. M.in. przed szóstą edycją wydarzenia na krakowskim Rynku stanęła dokładna replika znajdującego się w tym miejscu pomnika Adama Mickiewicza. Sam festiwal cieszył się ogromnym zainteresowaniem wśród mieszkańców Krakowa, którzy wspominają go z nostalgią. – Byłam wraz z mężem na dwóch ostatnich edycjach. Córka pomogła nam zdobyć bilety. To było coś zupełnie innego. Wspaniała atmosfera na scenie i poza nią. Ciężko opisać mi to słowami – wspomina w rozmowie z KRK News pani Dominika, mieszkanka krakowskiego Podgórza.
Sytuacja zmieniła się po zakończeniu szóstej edycji w lutym 2023 roku. To wtedy ówczesny prezydent Krakowa, Jacek Majchrowski podjął decyzję o przeniesieniu festiwalu z Teatru Groteska do Krakowskiego Biura Festiwalowego. Mówiło się, że do decyzji przyczyniły się zarzuty o mobbing, kierowane pod adresem dyrektora Weltschek przez byłych aktorów teatru. Z informacji przekazywanych wtedy przez przedstawicieli urzędu miasta wynikało, że następne edycje będą zależne od pozyskania środków zewnętrznych tak, jak miało to miejsce przy pierwszej odsłonie festiwalu.
Od tamtych wydarzeń minęły już trzy lata, a mieszkańcy Krakowa nie doczekali się kolejnych zapierających dech w piersiach występów w ramach festiwalu Materia Prima. Postanowiliśmy zapytać Krakowskie Biuro Festiwalowe o postępy prac nad wydarzeniem. KBF w rozmowie z KRK News niespodziewanie jednak zaprzeczył, że jest odpowiedzialny za festiwal – Organizacja festiwalu Materia Prima nie została w 2023 roku przeniesiona z Teatru Groteska do KBF. W związku z czym, KBF nie dokonywał oceny zasadności jego funkcjonowania i nie podejmował żadnych działań związanych ze zbiórką środków na jego organizację – przekazała Edyta Krzysiak, rzecznik prasowa Krakowskiego Biura Festiwalowego, dodając, że nie są, ani nie byli oni w żaden sposób zaangażowani w pozyskiwanie środków na następne edycje wydarzenia.
Można by przypuszczać, że jeżeli Materia Prima nie została przeniesiona do Krakowskiego Biura Festiwalowego, to organizatorem dalej jest Teatr Groteska. Z informacji przekazywanych mediom w 2023 roku wynikało, że Groteska stracić ma nie tylko organizację festiwalu, ale również tworzenie wielkiego widowiska na Wiśle w ramach Wielkiej Parady Smoków. Tak się jednak nie stało, a wizytówka Krakowa obserwowana co roku przez tysiące mieszkańców na Bulwarach Wiślanych dalej organizowana jest przez „Groteskę”. Przedstawiciele placówki są jednak zaskoczeni naszym pytaniem, a jako organizatora festiwalu Materia Prima wskazują….Krakowskie Biuro Festiwalowe. – Teatr Groteska nie jest organizatorem kolejnych edycji Festiwalu, nie jest zaangażowane w pozyskiwanie środków na jego organizację ani nie uczestniczy w jego organizacji. Po 6. edycji Festiwalu, która miała miejsce w lutym 2023 roku, na mocy podjętych w połowie 2023 roku decyzji przez ówczesnego Prezydenta M. Krakowa oraz wówczas urzędującego Dyrektora Teatru Groteska przekazano organizację Festiwalu Materia Prima na rzecz Krakowskiego Biura Festiwalowego – informuje nas sekretariat teatru.
Okazuje się, że w między instytucjami nie ma porozumienia dotyczącego tego, kto jest obecnie organizatorem festiwalu. Zapytani przez nas przedstawiciele urzędu miasta wskazują Teatr Groteska, jako jednostkę odpowiedzialną za wydarzenie. – Organizatorem i realizatorem Festiwalu „Materia Prima” był i jest Teatr „Groteska”. Ponieważ o środki zewnętrzne na organizację przedsięwzięć artystycznych i kulturalnych może występować tylko ich bezpośredni organizator, zatem Miasto nie jest upoważnionym wnioskodawcą do złożenia wniosku o dofinansowanie w jakimkolwiek programie dotacyjnym – mówi w rozmowie z KRK News Dominika Jaźwiecka-Bujalska z Urzędu Miasta Krakowa. – Po podsumowaniu ostatniej edycji Festiwalu – w 2023 roku, Miasto podjęło decyzję, iż dalsze wspieranie organizacji Festiwalu będzie możliwe pod warunkiem pozyskania przez Teatr środków zewnętrznych przynajmniej w wysokości 80% kosztów ogólnych. Jak dotychczas nie udało się pozyskać zewnętrznych środków na realizację tego przedsięwzięcia – dodaje.
Nad organizacją wydarzenia ewidentnie zawisły ciemne chmury. Oficjalnie nikt jednak nie mówi, że definitywnie nie będzie kolejnych edycji wydarzenia, jednak wszystko ma zależeć, od pozyskania środków zewnętrznych. Problem tkwi w tym, że ani miasto, ani KBF i Teatr Groteska nie prowadzą takich działań. Przesłaliśmy do wspomnianych instytucji tak samo brzmiące pytanie: „Kto obecnie podejmuje decyzję o organizacji wydarzenia?” Od Teatru Groteska otrzymaliśmy informację, że jest to Krakowskie Biuro Festiwalowe, od KBF, że Miasto Kraków, a od przedstawicieli UMK, że Teatr Groteska.
Porozumienia w tej sprawie nie ma, a złośliwi twierdzą, że gdy nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze. Obecna sytuacja miasta w opinii przeciwników obecnych władz Krakowa jest katastrofalna, a zadłużenie miasta tylko rośnie. W obliczu tych wszystkich aspektów organizacja dużej, międzynarodowej imprezy kulturowej byłaby ryzykowna. Jak jednak wynika z udostępnionych naszej redakcji danych, Łączna dotacja celowa Gminy Miasta Kraków do 6. edycji festiwalu wyniosła 2,5 mln zł. Jednocześnie wpływy brutto miały wynieść około 528 tysięcy złotych.
Mieszkańcy liczący na siódmą edycję wydarzenia, muszą uzbroić się w cierpliwość, ponieważ obecnie nie znajduje się ono w planach miasta.
Patryk Trzaska
Foto: Anna Kaczmarz/Kraków.pl
